Genogramsymbolen maken het gemakkelijker om familiestructuren, relaties, emotionele dynamiek en gezondheidspatronen in een oogopslag te begrijpen. De meest gebruikte genogramnotatie is gebaseerd op het McGoldrick-Gerson-Petry-formaat, beschreven in Genograms: Assessment and Treatment, 4e editie, door Monica McGoldrick, Randy Gerson en Sueli Petry. Deze gids bespreekt veelgebruikte persoonssymbolen en relatielijnen, legt uit hoe je vergelijkbare symbolen uit elkaar houdt en laat zien hoe je een legenda gebruikt zodat je genogram correct kan worden geïnterpreteerd.
Opmerking: hoewel het formaat van McGoldrick, Gerson en Petry een van de meest gebruikte referenties is voor genogramnotatie, kunnen symbolen verschillen tussen therapie, gezondheidszorg, genealogie, sociaal werk, onderwijs en digitale hulpmiddelen. Voeg altijd een legenda toe wanneer je aangepaste symbolen, kleuren, pictogrammen of veldspecifieke markeringen gebruikt.
Wat zijn genogramsymbolen?
Genogramsymbolen worden vaak gebruikt visuele voorstellingen voor het in kaart brengen van familiestructuur, relaties, medische geschiedenis, emotionele patronen en sociale context. Sommige symbolen, zoals vierkanten, cirkels, partnerlijnen, ouder-kindlijnen, en overlijdensmarkeringen, zijn algemeen erkend over genogramsystemen. Anderen, zoals culturele pictogrammen, gezondheidsmarkers, markeringen voor middelengebruik en uitgebreide relatietypen, moeten duidelijk worden gedefinieerd in de genogramlegenda.
Wat is een genogramlegenda en waarom zou je die gebruiken?
Een genogramlegenda of genogram sleutel is een lijst van symbolen die verklaren hun betekenis, context, en use-casus in een genogram. de genogramlegenda, vergelijkbaar met een kaartsleutel, helpt de verschillende elementen te interpreteren, zoals geslachtssymbolen (vierkanten voor mannen, cirkels voor vrouwen), relatielijnen (huwelijk, echtscheiding, enz.), en andere markers zoals emotionele verbindingen of medische aandoeningen. Het zorgt ervoor dat het genogram gemakkelijk te begrijpen is en de beoogde informatie nauwkeurig overbrengt.
Bijvoorbeeld;
- Klaar voor gebruik
- Volledig aanpasbare sjabloon
- Binnen enkele seconden aan de slag
CloseDe volledige lijst met genogramsymbolen en hun betekenissen
1. Persoons- en identiteitssymbolen
Persoonssymbolen vertegenwoordigen de mensen in een genogram. De meest herkende vormen zijn een vierkant voor een man en een cirkel voor een vrouw. Extra vormen kunnen transgenderidentiteiten of andere identiteitsinformatie weergeven.
Basissymbolen voor personen
| Symboolnaam | Betekenis |
|---|---|
| Man | Vertegenwoordigt een mannelijk familielid. |
| Vrouw | Vertegenwoordigt een vrouwelijk familielid. |
| Transgender man | Vertegenwoordigt een transgender man. |
| Transgender vrouw | Vertegenwoordigt een transgender vrouw. |
| Onbekend of niet-gespecificeerd geslacht | Gebruikt wanneer sekse of gender onbekend is of niet is vastgelegd. |
Opmerking: notatie voor genderidentiteit is niet volledig uniform in alle genogramsystemen. Leg de identiteit van de persoon respectvol vast, vermijd aannames op basis van uiterlijk of familierapporten en definieer minder algemeen herkende symbolen in de legenda.
Markeringen voor seksuele oriëntatie
| Naam | Betekenis |
|---|---|
| Homo | Vertegenwoordigt een homoseksuele man. |
| Lesbisch | Vertegenwoordigt een lesbische vrouw. |
| Biseksuele man | Vertegenwoordigt een biseksuele man. |
| Biseksuele vrouw | Vertegenwoordigt een biseksuele vrouw. |
Opmerking: symbolen voor seksuele oriëntatie worden niet in alle genogramsystemen hetzelfde geïnterpreteerd. Neem ze daarom altijd op in de legenda wanneer ze worden gebruikt.
Andere personen en entiteiten
| Naam | Betekenis |
|---|---|
| Instelling | Vertegenwoordigt een instelling die een rol speelt in het familiesysteem. |
| Huisdier | Vertegenwoordigt een huisdier of gezelschapsdier. |
2. Levensgebeurtenis- en statussymbolen
Levensgebeurtenis- en statussymbolen voegen belangrijke details toe over iemands leeftijd, geboorte, overlijden, zwangerschap en zwangerschapsuitkomsten. Datums worden meestal boven of naast het persoonssymbool geplaatst; leeftijd kan in het symbool staan.
Symbolen voor leeftijd en levensstatus
| Symboolnaam | Betekenis |
|---|---|
| Geboortejaar met leeftijd | Toont het geboortejaar en de huidige leeftijd van de persoon. |
| Overleden persoon | Een X door het persoonssymbool laat zien dat de persoon is gestorven. |
| Leeftijd bij overlijden | Toont hoe oud de persoon was toen die overleed. |
| Geboorte, leeftijd en overlijden | Toont geboortejaar, overlijdensjaar en leeftijd bij overlijden. |
Symbolen voor zwangerschap en zwangerschapsuitkomsten
| Symboolnaam | Betekenis |
|---|---|
| Zwangerschap | Vertegenwoordigt een huidige zwangerschap. |
| Miskraam | Vertegenwoordigt een zwangerschap die eindigde in een miskraam. |
| Abortus | Vertegenwoordigt een zwangerschap die opzettelijk werd beëindigd. |
| Doodgeboorte | Vertegenwoordigt een baby die dood werd geboren. |
Opmerking: symbolen voor zwangerschap en zwangerschapsverlies kunnen per genogramsysteem verschillen. Neem ze op in de legenda zodat lezers ze correct kunnen interpreteren.
3. Partner- en verbintenissymbolen
Partner- en verbintenissymbolen laten zien hoe twee mensen verbonden zijn of waren. De lijn tussen twee persoonssymbolen geeft het type of de status van de relatie aan.
Formele en toegewijde verbintenissen
| Symboolnaam | Betekenis |
|---|---|
| Huwelijk | Vertegenwoordigt twee mensen die getrouwd zijn. |
| Verloving | Vertegenwoordigt twee mensen die verloofd zijn. |
| Toegewijde relatie | Vertegenwoordigt een langdurige, toegewijde partnerrelatie. |
| Juridische samenwoning | Vertegenwoordigt een wettelijk erkende samenwoningsrelatie. |
| Verloving en samenwoning | Vertegenwoordigt twee mensen die verloofd zijn en samenwonen. |
Samenwonende en informele relaties
| Symboolnaam | Betekenis |
|---|---|
| Samenwoning | Vertegenwoordigt partners die samenwonen zonder getrouwd te zijn. |
| Tijdelijke relatie / one-nightstand | Vertegenwoordigt een tijdelijke of kortdurende relatie. |
| Losse relatie en scheiding | Vertegenwoordigt een losse of niet-toegewijde relatie die is geëindigd in scheiding. |
| Juridische samenwoning en officiële juridische scheiding | Vertegenwoordigt een juridische samenwoningsrelatie die is geëindigd in officiële juridische scheiding. |
| Niet-sentimentele samenwoning | Vertegenwoordigt een samenwoningsrelatie zonder romantische of emotionele band. |
| Niet-sentimentele samenwoning en scheiding | Vertegenwoordigt een niet-sentimentele samenwoningsrelatie die is geëindigd in scheiding. |
Gescheiden en beëindigde verbintenissen
| Symboolnaam | Betekenis |
|---|---|
| Scheiding | Vertegenwoordigt partners die niet langer samen zijn. |
| Feitelijke scheiding | Vertegenwoordigt partners die in de praktijk gescheiden zijn, maar mogelijk niet juridisch gescheiden zijn. |
| Juridische scheiding | Vertegenwoordigt een formeel erkende juridische scheiding. |
| Echtscheiding | Vertegenwoordigt een wettelijk beëindigd huwelijk. |
| Nietigverklaring | Vertegenwoordigt een huwelijk of verbintenis die juridisch ongeldig is verklaard. |
4. Ouder-kind- en zorgsymbolen
Ouder-kind- en zorgsymbolen laten zien hoe een kind verbonden is met een ouder, verzorger of reproductieve bijdrager. Verschillende lijnstijlen helpen biologische, adoptieve, pleeg-, stief- en donorgerelateerde relaties van elkaar te onderscheiden.
Ouder-kindrelaties
| Symboolnaam | Betekenis |
|---|---|
| Biologische ouder-kindrelatie | Weergegeven met een vaste verticale lijn. Vertegenwoordigt een biologische verbinding tussen ouder en kind. |
| Geadopteerd kind | Weergegeven met lange streepjes. Vertegenwoordigt een juridische adoptierelatie tussen ouder en kind. |
| Pleegkind | Weergegeven met korte streepjes. Vertegenwoordigt een pleegzorgrelatie tussen verzorger en kind. |
| Stiefkind | Weergegeven met een streep-puntpatroon. Vertegenwoordigt de relatie tussen een stiefouder en een stiefkind. |
Reproductieve en donorrelaties
| Symboolnaam | Betekenis |
|---|---|
| Draagmoeder | Weergegeven met middelgrote streepjes. Vertegenwoordigt een draagmoederrelatie. |
| Spermadonor | Weergegeven met een stippellijn. Vertegenwoordigt een spermadonorrelatie. |
| Eiceldonor | Weergegeven met een stippellijn. Vertegenwoordigt een eiceldonorrelatie. |
Opmerking: de lijnstijlen voor ouder-kind-, donor- en draagmoederrelaties in deze gids zijn de conventies die hier worden gebruikt. Sommige genogramsystemen gebruiken andere lijnstijlen voor adoptie, pleegzorg, stiefrelaties, draagmoederschap of donorrelaties; definieer deze verbindingen daarom altijd in de legenda.
5. Tweeling- en meerlinggeboortesymbolen
Tweeling- en meerlinggeboortesymbolen laten zien dat twee of meer kinderen uit dezelfde zwangerschap zijn geboren. Hun kindlijnen vertakken vanaf één gedeeld punt, terwijl een extra verbindingslijn eeneiige tweelingen onderscheidt van twee-eiige tweelingen.
| Symboolnaam | Betekenis |
|---|---|
| Twee-eiige tweeling | Twee kindlijnen vertakken vanaf hetzelfde punt zonder lijn die ze verbindt. Vertegenwoordigt niet-identieke tweelingen. |
| Eeneiige tweeling | Twee kindlijnen vertakken vanaf hetzelfde punt en worden verbonden door een horizontale lijn. Vertegenwoordigt identieke tweelingen. |
| Drielingen of andere meerlinggeboorten | Drie of meer kindlijnen vertakken vanaf hetzelfde gedeelde punt. Vertegenwoordigt kinderen die uit dezelfde zwangerschap zijn geboren. |
| Meerlinggeboorte met zwangerschapsverlies of doodgeboorte | Gebruikt de gedeelde meerlingverbinding samen met het juiste symbool voor miskraam, doodgeboorte of overleden persoon voor het betrokken kind. |
Opmerking: plaats alle kinderen uit de meerlinggeboorte op hetzelfde generatieniveau. Gebruik de horizontale verbindingslijn alleen wanneer bekend is dat de tweelingen of meerlingen identiek zijn.
6. Symbolen voor emotionele relaties
Emotionele relatietekens tonen de kwaliteit van de verbinding tussen twee mensen, in plaats van hun juridische of biologische relatie. Ze kunnen steun, nabijheid, afstand, vervreemding, conflict, verstrengeling, wantrouwen en andere interpersoonlijke dynamieken weergeven.
Emotionele relaties
| Symboolnaam | Betekenis |
|---|---|
| Vriendschap / hecht | Vertegenwoordigt een hechte, ondersteunende vriendschap. |
| Onenigheid / conflict | Vertegenwoordigt terugkerende onenigheid, spanning of conflict. |
| Contactbreuk / vervreemd | Vertegenwoordigt een relatie waarin contact of communicatie is beëindigd. |
| Afstandelijk / slecht | Vertegenwoordigt beperkt contact of een zwakke emotionele verbinding. |
| Onverschillig / apathisch | Vertegenwoordigt weinig emotionele betrokkenheid, interesse of zorg. |
| Liefdesaffaire | Vertegenwoordigt een romantische of intieme relatie buiten een primaire partnerrelatie. |
| Herstelde contactbreuk | Vertegenwoordigt een eerder vervreemde relatie waarin het contact is hervat. |
| Nooit ontmoet | Vertegenwoordigt twee verwante mensen die elkaar nooit hebben ontmoet of direct contact hebben gehad. |
| Haat | Vertegenwoordigt intense afkeer, woede of wrok. |
Harmonieuze emotionele relaties
| Symboolnaam | Betekenis |
|---|---|
| Harmonie | Vertegenwoordigt een evenwichtige, respectvolle en ondersteunende relatie. |
| Liefde / verliefd | Vertegenwoordigt een liefdevolle of romantische verbinding. |
| Verliefd | Vertegenwoordigt een diep liefdevolle romantische relatie. |
| Beste vrienden / zeer hecht | Vertegenwoordigt een zeer hechte, vertrouwensvolle en ondersteunende band. |
| Emotionele verbinding / spirituele relatie | Vertegenwoordigt een diepe emotionele of spirituele verbinding. |
Vijandige emotionele relaties
| Symboolnaam | Betekenis |
|---|---|
| Gefuseerd (verstrengeld) | Vertegenwoordigt een te nauwe relatie met vervaagde persoonlijke grenzen. |
| Vijandig | Vertegenwoordigt aanhoudende woede, wrok of antagonisme. |
| Gefuseerd-vijandig | Vertegenwoordigt een verstrengelde relatie die ook frequente vijandigheid of conflict bevat. |
| Afstand-vijandig | Vertegenwoordigt emotionele afstand gecombineerd met onopgeloste vijandigheid. |
| Hecht-vijandig | Vertegenwoordigt emotionele nabijheid gecombineerd met terugkerend conflict of spanning. |
| Wantrouwen | Vertegenwoordigt achterdocht of gebrek aan vertrouwen tussen twee mensen. |
Opmerking: emotionele relatielijnen worden toegevoegd naast structurele verbindingen zoals huwelijk of ouderschap. Zo kan een genogram zowel tonen hoe twee mensen verwant zijn als hoe hun relatie is.
7. Symbolen voor misbruik, geweld en schadelijke relaties
Deze symbolen tonen schadelijke, misbruikende, gewelddadige, verwaarlozende, controlerende of eenzijdige relatiedynamieken. Richtingspijlen geven aan wanneer gedrag of aandacht van de ene persoon naar de andere beweegt.
Gewelds- en focusrelaties
| Symboolnaam | Betekenis |
|---|---|
| Geweld | Vertegenwoordigt fysieke agressie of gewelddadig gedrag tussen twee mensen. |
| Afstand-geweld | Vertegenwoordigt geweld in een relatie waarin ook emotionele of fysieke afstand bestaat. |
| Hecht-geweld | Vertegenwoordigt geweld binnen een relatie waarin de mensen emotioneel hecht of sterk verbonden blijven. |
| Gefuseerd-geweld | Vertegenwoordigt een verstrengelde relatie met vervaagde grenzen waarin ook geweld voorkomt. |
| Gericht op | Vertegenwoordigt dat één persoon aanzienlijke aandacht, druk, zorg of verwachtingen op een ander richt. |
| Negatief gericht op | Vertegenwoordigt dat één persoon schuld, kritiek, vijandigheid of andere negatieve aandacht op een ander richt. |
Algemene misbruikrelaties
| Symboolnaam | Betekenis |
|---|---|
| Misbruik | Vertegenwoordigt een algemene misbruikrelatie wanneer de specifieke vorm van misbruik niet is geïdentificeerd. |
| Fysiek misbruik | Vertegenwoordigt fysieke schade, mishandeling of het gebruik van fysieke kracht tegen een andere persoon. |
| Emotioneel misbruik | Vertegenwoordigt gedrag dat emotionele of psychologische schade veroorzaakt. |
| Seksueel misbruik | Vertegenwoordigt seksuele schade, dwang, uitbuiting of misbruik. |
| Verwaarlozing (misbruik) | Vertegenwoordigt het niet bieden van noodzakelijke zorg, bescherming, ondersteuning of basisbehoeften. |
Manipulatieve en controlerende relaties
| Symboolnaam | Betekenis |
|---|---|
| Manipulatief | Vertegenwoordigt dat één persoon probeert een ander te beïnvloeden of te beheersen via misleidend, dwingend of emotioneel manipulatief gedrag. |
| Controlerend | Vertegenwoordigt dat één persoon de keuzes of het gedrag van een ander beperkt, stuurt of domineert. |
| Jaloers | Vertegenwoordigt aanhoudende jaloezie, bezitterigheid of achterdocht gericht op een andere persoon. |
| Fan / bewonderaar | Vertegenwoordigt sterke bewondering of aandacht die van één persoon op een ander is gericht. |
| Limerentie | Vertegenwoordigt een intense en vaak obsessieve romantische fixatie op een andere persoon. |
| Eenvoudig / normaal | Vertegenwoordigt een neutrale gerichte verbinding zonder aanvullend schadelijk of emotioneel patroon. |
Opmerking: pijlen moeten worden gebruikt wanneer gedrag, schade, controle of aandacht vooral in één richting beweegt. Vermijd het weergeven van misbruik of geweld als wederzijds tenzij de beschikbare informatie die interpretatie duidelijk ondersteunt.
8. Medische en genetische symbolen
Medische en genetische symbolen tonen gezondheidsaandoeningen, erfelijke eigenschappen, genetische testinformatie, patronen van middelengebruik en doodsoorzaken binnen een familie. Schaduw, interne markeringen, labels en notities kunnen aan een persoonssymbool worden toegevoegd om deze details vast te leggen.
Symbolen voor gezondheidsaandoeningen
| Symboolnaam | Betekenis |
|---|---|
| Aangedaan of gediagnosticeerd | Een gekleurde ring en aandoeningspictogram identificeren een persoon met de gezondheidsaandoening die in de legenda is gedefinieerd. |
| Meerdere gezondheidsaandoeningen | Een gesegmenteerde ring en meerdere aandoeningspictogrammen tonen dat de persoon meer dan één geregistreerde gezondheidsaandoening heeft. |
Gezondheidsaandoeningen
Medische of gezondheidsaandoeningen worden meestal weergegeven door een kleur, vulling, pictogram of markering toe te voegen aan een persoonssymbool. Gebruik een andere markering voor elke aandoening en leg elke kleur of elk pictogram uit in de genogramlegenda. Wanneer iemand meerdere aandoeningen heeft, verdeel je de markering in segmenten of toon je meerdere aandoeningspictogrammen naast het symbool.
Markeringen voor middelengebruik en herstel
Omdat dit geen gestandaardiseerde medische stamboomsymbolen zijn, voeg je ze toe aan de legenda zodat lezers precies weten wat elk pictogram betekent.
| Symboolnaam | Betekenis |
|---|---|
| Alcoholgebruiksstoornis | Vertegenwoordigt een gedocumenteerd patroon van schadelijk of afhankelijk alcoholgebruik. |
| Drugs- of middelengebruiksstoornis | Vertegenwoordigt een gedocumenteerd patroon van schadelijk of afhankelijk drugsgebruik. |
| Vermoedelijk middelengebruik | Geeft aan dat middelengebruik wordt vermoed, maar niet is bevestigd. |
| In herstel | Vertegenwoordigt een persoon die herstelt van middelengebruik of een andere gezondheidsaandoening. |
| Gelijktijdige gezondheids- en middelengebruiksaandoeningen | Vertegenwoordigt een persoon met zowel een lichamelijke of geestelijke gezondheidsaandoening als een middelengebruiksprobleem. |
Opmerking: aandoeningsspecifieke kleuren, markeringen voor middelengebruik en herstelsymbolen worden niet in elk genogramsysteem hetzelfde geïnterpreteerd. Definieer elke kleur, elk vulpatroon, elke afkorting en elke aangepaste markering in de legenda.
9. Markeringen voor culturele en sociale context
Contextuele markeringen voegen culturele, sociale, historische en praktische informatie toe die iemands identiteit of familie-ervaring kan vormen. Deze details kunnen worden weergegeven met kleuren, pictogrammen, korte labels of velden die aan het persoonssymbool zijn gekoppeld.
| Markernaam | Betekenis |
|---|---|
| Cultureel erfgoed of etniciteit | Legt de culturele, etnische, nationale of voorouderlijke achtergrond vast die relevant is voor de familiegeschiedenis. |
| Migratie of immigratie | Laat zien dat een persoon of familie zich tussen landen, regio’s of gemeenschappen heeft verplaatst. Neem plaats en datum op wanneer die bekend zijn. |
| Taal | Legt gesproken talen, voorkeurstaal of taalveranderingen over generaties heen vast. |
| Religie of spiritualiteit | Identificeert religieuze verbondenheid, spirituele tradities of veranderingen in geloof door de familie heen. |
| Beroep | Legt iemands beroep, dienstverband of belangrijke werkgeschiedenis vast. |
| Onderwijs | Toont onderwijsachtergrond, kwalificaties of veranderingen in toegang tot onderwijs. |
| Juridische of verblijfsstatus | Legt relevante informatie vast over burgerschap, verblijf, immigratie, voogdij of andere juridische zaken. |
| Sociaaleconomische context | Legt details vast zoals inkomen, huisvesting, sociale klasse, werkloosheid of financiële ontberingen wanneer relevant. |
| Militaire dienst | Identificeert militaire dienst, uitzending of dienstgerelateerde ervaringen. |
| Grote culturele of historische gebeurtenis | Legt gebeurtenissen vast zoals ontheemding, oorlog, discriminatie, kolonisatie of gemeenschapstrauma die de familie hebben beïnvloed. |
| Gemeenschapsverbinding | Toont verbindingen met culturele groepen, religieuze instellingen, gemeenschapsorganisaties of ondersteuningsnetwerken. |
Opmerking: in tegenstelling tot basispersoonssymbolen en relatielijnen hebben deze markeringen niet één universele visuele vorm. Definieer elke kleur, elk pictogram, elke afkorting of elk label in de genogramlegenda zodat lezers begrijpen hoe de contextuele informatie wordt weergegeven.
Het McGoldrick-Gerson-genogramformaat
Veel van de meest erkende genogram conventies komen uit het formaat ontwikkeld en gepopulariseerd door Monica McGoldrick en Randy Gerson, later uitgebreid met Sueli Petry. Hun aanpak creëerde een meer consistente visuele taal voor het in kaart brengen van familiestructuur, belangrijke data, emotionele relaties, gezondheidsinformatie en patronen over generaties heen.
Het formaat omvat gewoonlijk:
- vierkanten en cirkels voor mensen,
- horizontale lijnen voor partnerrelaties,
- verticale lijnen voor ouder-kind relaties,
- een X door een persoonssymbool om de dood aan te geven,
- geboorte, dood, huwelijk, scheiding, en echtscheiding data,
- lijn stijlen die tonen nabijheid, conflict, afstand, breuk, fusie, en andere relatie dynamieken,
- en notities of markeringen voor gezondheid, culturele, sociale en historische context.
ie McGoldrick format Gerson biedt een nuttige stichting in plaats van een vaste lijst met alle mogelijke familie identiteit of omstandigheden. Moderne genogrammen kunnen aanvullende symbolen voor genderidentiteit, reproductieve relaties, juridische regelingen, culturele context, gezondheidsaandoeningen en andere relevante informatie bevatten.
Bij het toevoegen van symbolen buiten de algemeen erkende notatie, omvatten een legenda en ze consequent gebruiken in het hele genogram.
